Neony w Polsce

Polskie neony sa zjawiskiem w pewnym sensie wyjątkowym. Podobnie jak mozaiki, miały w świecie niedoboru estetyki być interwencją upiększającą i porządkującą chaos polskich miast. Osiągnęły przy tym wyjątkowo wysoki poziom, który do dziś budzi podziw także zachodnich znawców sztuki.

Pod koniec lat 50. ogłoszono plan tzw. „neonizacji”, czyli „rozświetlania” polskich miast. Projekty instalacji świetlnych zlecano wybitnym plastykom, którzy tworzyli pojedyncze neony lub opracowywali reklamy dla całych ciągów ulicznych. Lata 50 i 60 były złotą era polskich neonów zaś w lata 70 ich  produkcja osiągnęła skalę masowa. Szare za dnia miasta nocą miały przeobrażać się w swoje kontrastowe przeciwieństwo a świetlista ikonografia miała wyznaczać punkty w nocnym krajobrazie ulic.

Ciągi neonów zaprojektowane przez najlepszych grafików czyniły z miasta świetlistą galerię wzornictwa, która charakteryzował dziś niespotykany umiar, zachowanie proporcji i lekkość formy. Przygotowanie jednego neonu trwało nawet 3 lata. Po wstępnym szkicu, projekt musiał być zaakceptowany przez Naczelnego Plastyka Warszawy, a dopiero później wykonany i zainstalowany. Dlatego ulice miast światłem wypełniały się stopniowo. Warszawa w PRL miała 2 tysiące neonów.

Stan wojenny był początkiem końca a po 1989 większość neonów zgasło. Nowy ustrój rozprawił się bezwzględnie ze wzornictwem starego. Tworzone latami neony były masowo wyrzucane i zastępowane telebimami oraz instalacjami LED. Większość nie przetrwała tego procesu. Pozostały obudowy, zniszczone fragmenty konstrukcji i pojedyncze litery.

Dopiero po kilkunastu latach, gdy zaczęto zdawać sobie sprawę z nieodwracalnych zmian, doceniono neony i podjęto próby ratowania tego co z nich zostało. Niektóre znalazły schronienie w Muzeum Neonów i innych składach, nieliczne ponownie rozświetlają nocne metropolie dając posmak tego jak elektryzujące byłoby miasto płonące neonowa luna. Rurki wypełnione świetlistym gazem byłyby drogowskazami dla wędrujących nocą przez miasto a pływy rozedrganych świateł podkreślałyby wyrazistym konturem jego nowoczesność.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s